Nhiều người có xu hướng gọi dịch thuật là một ngành công nghiệp “chỉ dành cho con người” mà không sử dụng bất kỳ công nghệ tiên tiến nào. Những gì họ không biết là: để đảm bảo chất lượng cao của quy trình TEP, mọi dự án do các công ty dịch thuật chuyên nghiệp và dịch giả tự do thực hiện đều được hỗ trợ bởi các công cụ mạnh mẽ được gọi là Công cụ dịch thuật (CAT Tools) có sự hỗ trợ của máy tính.

Vậy chính xác thì Công cụ CAT là gì? Tầm quan trọng, ưu và nhược điểm của chúng đối với dự án của bạn? Hãy cùng tìm hiểu câu trả lời trong bài đăng hôm nay.

Công Cụ CAT

cong-cu-cat
Công Cụ CAT

Công cụ dịch thuật dưới sự hỗ trợ của máy tính (Công cụ CAT) là một chương trình được thiết kế đặc biệt cho các dịch giả và nhà ngôn ngữ học trong việc dịch tài liệu. Mục đích của các công cụ CAT là giúp người dịch nâng cao năng suất và chất lượng bản dịch. Hơn thế nữa, Công cụ CAT cho phép người dịch và nhà ngôn ngữ học chỉnh sửa, quản lý và lưu trữ các bản dịch trước đó.

Người ta thường tin rằng Công cụ CAT thực hiện tất cả các tác vụ dịch (giống như dịch máy) mà không cần sự tham gia của con người. Sự thật là, chúng chỉ là một môi trường dịch thuật hữu ích cho người dịch. Nó giúp bạn thúc đẩy quá trình dịch thuật, không phải làm tất cả công việc cho bạn.

Trước đây, một Công cụ CAT chỉ có thể được sử dụng trực tuyến hoặc ngoại tuyến. XTM, Smartcat hoặc MateCat để kể tên một số dự án trực tuyến chỉ được hỗ trợ trong khi Trados và MemoQ từng là nền tảng ngoại tuyến. Giờ đây, khoảng cách giữa nền tảng trực tuyến và ngoại tuyến được thu hẹp. Ngày càng có nhiều Công cụ CAT tích hợp các nền tảng trực tuyến và ngoại tuyến với nhau, giúp người dịch làm việc trong một dự án dễ dàng hơn bao giờ hết.

+ Xem thêm bài viết: Công Cụ Dịch CAT Tốt Nhất Cho Các Dự Án Dịch Thuật

Tầm Quan Trọng Của Công Cụ CAT

tam-quan-trong-cua-cat-tools
Tầm Quan Trọng Của Công Cụ CAT

Các công cụ CAT chứa 4 tính năng cốt lõi làm cho chúng trở nên mạnh mẽ: Bộ nhớ dịch, Cơ sở thuật ngữ, Khả năng làm việc trên hầu hết mọi định dạng và Định dạng song ngữ.

Bộ Nhớ Dịch (TM)

Bộ nhớ dịch (TM) lưu trữ các câu nguồn và bản dịch từ các dự án sau đó người dịch sẽ sử dụng những dữ liệu này cho các dự án trong tương lai. Bộ nhớ dịch có thể là một cụm từ, một câu, một đoạn văn hoặc một tiêu đề.

Bộ nhớ dịch mang lại nhiều lợi ích khác nhau cho người dịch:

  • Dịch giả không phải dịch hai câu giống nhau, giúp giảm thời gian dịch;
  • Công cụ CAT giúp lưu trữ tất cả các bản dịch trước đó mà vẫn giữ được tính nhất quán của các dự án trong tương lai. Nhìn chung, chất lượng dịch thuật tổng thể được cải thiện;
  • Người dịch có thể chia sẻ với những người dịch khác khi làm việc trong các dự án khối lượng lớn.

Bộ nhớ dịch được tạo thành từ các bài dịch (TU)

TU thường là một câu đã được lưu trữ từ các dự án trước đó. Nói một cách đơn giản, bạn càng có nhiều TU, thì TM của bạn càng đa dạng. Nếu TU trong văn bản nguồn hiện tại khớp với TU trong Bộ nhớ dịch, Công cụ CAT sẽ tự động tìm các kết quả phù hợp và đề xuất bản dịch cho người dịch. Các loại đối sánh có thể khác nhau giữa các công cụ CAT do các thuật toán khác nhau của nhà sản xuất. Nhưng nói chung, có bốn loại đối sánh:

  • Trùng khớp về ngữ cảnh (hoặc trùng khớp hoàn toàn)- cả ngữ cảnh và ý nghĩa của một câu đều khớp 100% với các bản dịch trước đó trong TM. Nói cách khác, không chỉ bạn đã dịch câu trước đó mà các công cụ CAT còn có thể nhận ra các câu xung quanh câu đó. Đây thường là các phụ đề, bảng và tiêu đề. Với Context Match TU, người dịch có thể sử dụng các bản dịch trước đó mà không cần thay đổi bất kỳ điều gì.
  • 100% trùng khớp- một câu có cùng từ và định dạng với câu đã được dịch được gọi là 100% Match. Ngữ cảnh của câu có thể khác nhau vì vậy bạn cần kiểm tra lại các câu 100% trùng khớp để tránh một số khác biệt đáng ngạc nhiên. Nhưng hầu hết, người dịch không phải tốn thời gian để dịch lại TU đó.
  • Trùng khớp mờ- Một số từ trong câu khớp với các bản dịch trước đó. Người dịch phải dịch những từ mới này. Khớp mờ chủ yếu được chia thành 4 nhóm: Khớp 95-99%, Khớp 85-94%, Khớp 75-84% và Khớp 50-74%.
  • Không trùng khớp- Toàn bộ TU là mới nên người dịch phải dịch lại từ đầu.

Cơ Sở Thuật Ngữ (TB)

Cơ sở thuật ngữ (TB) là một cơ sở dữ liệu hoặc bảng thuật ngữ có thể tìm kiếm được tích hợp vào Công cụ CAT. Ở một mức độ nào đó, nó tương tự như từ điển. Nó có thể lưu trữ một từ hoặc một cụm từ ngắn để bạn sử dụng. Trong khi Bộ nhớ dịch khôi phục tất cả các loại từ, thì Cơ sở thuật ngữ chỉ tập trung vào các thuật ngữ. Nói cách khác, cơ sở thuật ngữ là một loại Bộ nhớ dịch đặc biệt. Nó cũng chứa các ghi chú tham chiếu và quy tắc về việc sử dụng các điều khoản. Khi dịch, cơ sở thuật ngữ gợi ý cho bạn những gì một từ hoặc cách diễn đạt, chẳng hạn như tên thương hiệu hoặc các thuật ngữ dành riêng cho sản phẩm nên được dịch chính xác.

Vậy tại sao một cơ sở thuật ngữ lại có lợi? Thay vì tìm kiếm nghĩa của một thuật ngữ trên Internet hoặc từ điển, người dịch có thể nhận trợ giúp từ Cơ sở thuật ngữ hiển thị trên màn hình làm việc của các công cụ CAT. Với Cơ sở thuật ngữ trên các công cụ CAT, thời gian dịch có thể giảm đáng kể và do đó năng suất của người dịch được nâng cao.

Khả Năng Làm Việc Trên Hầu Hết Mọi Định Dạng

Nếu không sử dụng bất kỳ công cụ hỗ trợ nào, người dịch chỉ có thể làm việc trên các tệp sẵn sàng sử dụng như Microsoft Word hoặc Microsoft Excel. Vì ngày càng có nhiều khách hàng yêu cầu dịch các loại tệp phức tạp, việc sử dụng không có công cụ nào làm mất đi các nhiệm vụ dịch tiềm năng của người dịch. Trong khi đó, các công cụ CAT hỗ trợ hầu hết mọi định dạng, từ Microsoft Word đến HTML, XML, MS Word, Open Office, Java Resource (Properties), InDesign (INX / IDML), v.v. để đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng.

Hiển Thị Định Dạng Song Ngữ

Màn hình của Công cụ CAT được chia thành hai cột riêng biệt. Một cột là văn bản nguồn và cột kia là văn bản đích. Người dịch có thể dễ dàng dịch và xem xét hai phiên bản cùng một lúc. Định dạng song ngữ của Công cụ CAT cũng mang lại lợi ích cho quy trình Đảm bảo chất lượng (QA) với Công cụ QA. Thay vì đọc và so sánh hai tệp riêng biệt, quá trình QA có thể diễn ra trên Công cụ CAT, giúp người đánh giá tiết kiệm rất nhiều thời gian và công sức.

+ Xem thêm bài viết: Cách Giảm Thời Gian Hoàn Thành Các Dự Án Dịch Thuật

Ưu Điểm Đối Với Dự Án

uu-diem-cong-cu-dich-thuat-cat
Ưu điểm công cụ dịch thuật CAT

Bên cạnh việc hỗ trợ đắc lực cho người dịch, Công cụ CAT mang lại ưu điểm trực tiếp cho các dự án của khách hàng về thời gian, tiền bạc và chất lượng.

Giảm Chi Phí

Ví dụ: nếu bạn có một tài liệu 1000 từ, bạn không phải trả tiền cho tất cả 1000 từ đã dịch. Bạn chỉ trả giá đầy đủ cho những từ mới, tức là những từ mà người dịch thực sự dịch, không phải những từ đã được lưu trữ trong Bộ nhớ dịch.

Tỷ lệ cho các từ cũng dựa trên các loại tỷ lệ trùng lặp mà chúng tôi đã đề cập ở trên. Hãy lấy một ví dụ. Trong tài liệu 1000 từ của bạn, có 450 từ “Không khớp”, 300 từ “Khớp mờ” và 250 từ “Khớp chính xác”. Số từ có trọng số cho chúng lần lượt là 1, 0,7 và 0,25 (Đây không phải là số từ có trọng số cố định. Số từ có trọng số của mỗi công cụ CAT và khách hàng khác nhau).

Với sự tham gia của Công cụ CAT, bạn chỉ bị tính phí cho 5 từ thay vì 1000 từ. Tóm lại, Công cụ CAT giúp giảm rất nhiều chi phí cho các dự án dịch thuật.

Thời Gian Xử Lý Nhanh Hơn

Vì người dịch không phải dịch 100% văn bản nên cần ít thời gian hơn để dịch tài liệu (so với các phương pháp dịch không có công cụ CAT). Điều này rất hữu ích, đặc biệt là khi bạn cần dịch gấp.

Duy Trì Tính Nhất Quán Của Các Bản Dịch

Có nhiều cách để dịch một từ mà vẫn duy trì tính nhất quán. Một ví dụ đơn giản, “Quan trọng” theo nghĩa đen có nghĩa là “Important” trong tiếng Anh, nhưng nó vẫn chính xác nếu người dịch diễn giải nó thành “vital” hoặc “crucial”. Nếu người dịch không sử dụng công cụ CAT trong quá trình dịch, có thể có một số bản dịch cho cùng một nguồn dẫn đến sự không nhất quán của các tài liệu đích. Tương tự như vậy, trong trường hợp nhiều người dịch làm việc cùng nhau trong một dự án khối lượng lớn, mỗi người trong số họ có thể sử dụng một bản dịch khác nhau cho cùng một từ. Sẽ không thuận lợi nếu đảm bảo một kết quả cuối cùng nhất quán. 

May mắn thay, vấn đề có thể được giải quyết bằng cách sử dụng Công cụ CAT. Nhờ Bộ nhớ dịch, các thuật ngữ được sử dụng trong suốt bản dịch là nhất quán. Nó làm cho các bản dịch mượt mà hơn và do đó, làm tăng chất lượng tổng thể của các dự án.

+ Xem thêm bài viết: Các Thuật Ngữ TO, TE, Và TEP Trong Dịch Thuật

Nhược Điểm Đối Với Dự Án

nhuoc-diem-doi-voi-du-an
Nhược Điểm Đối Với Dự Án

Tuy nhiên, các công cụ CAT vẫn có nhược điểm và có khả năng chia tệp nguồn thành các phân đoạn nhỏ riêng biệt như một cụm từ hoặc một câu. Kết quả là nó chỉ có thể hiểu ngữ cảnh của câu chứ không phải toàn bộ tài liệu. Vì vậy, người dịch không thể dựa 100% vào công cụ mà không kiểm tra bản dịch một cách cẩn thận. Tham khảo các tài liệu nguồn là một bước cần thiết để đảm bảo một bản dịch hoàn hảo.

+ Xem thêm bài viết: Lựa Chọn Công Ty Dịch Thuật Chuyên Nghiệp Hay Dịch Giả Tự Do

Trên đây là bài viết tổng quan về công cụ CAT. Hãy xem xét và lựa chọn trợ thủ đắc lực phù hợp để hỗ trợ công việc.Nếu bạn có nhu cầu tìm kiếm một công việc dịch thuật thì hãy tham khảo bài viết tuyển dụng cộng tác viên dịch thuậthãy liên hệ ngay với công ty dịch thuật Dichthuatvisa để được tư vấn miễn phí và nhận được báo giá dịch thuật tốt nhất trên thị trường hiện nay.

Chia sẻ kinh nghiệm dịch thuật